راهکارهای حفظ فرهنگ دفاع مقدّس

نگارنده: فاطمه پاک نهاد

هشت سال دفاع مقدس، تاریخی است غرورآفرین و جاویدان برای ملت انقلابی ایران، تاریخی كه لحظه لحظه آن را عاشقانه سوختند، عارفانه پرداختند، سرشار از حماسه كردند و با خون بر لوح زمان نگاشتند. دفاع در قانون طبیعت یكی از اصول استوار بقاء و حفظ شرافت انسان‌هاست. در میان تمام دفاعیاتی كه توسط انسان در برابر هجمه‌های گوناگون صورت می‌گیرد، مقدس‌ترین و با ارزش‌ترین آنها دفاع از عقیده است و بدون شك دوران هشت دفاع مقدس یکی از آنهاست. تنها اندكی تدبر كافی است تا به تفاوت های آشكار میان این دفاع با سایر مقاومت های مردمی در سراسر دنیا پی برد. به تعبیری در مقاومت دلیرانه و بی نظیر مردم ایران در برابر تجاوزات رژیم بعثی عراق، نه تنها انگیزه های انسانی و میهنی بلكه انگیزه های الهی كه برگرفته از احكام مستدل و خدشه ناپذیر دین اسلام مبنی بر سفارش اكید به دفاع از دین، ناموس و تمامیت ارضی بود، نقش اساسی و مهمی را ایفا كرد و درست به همین دلیل است كه دفاع دلیرانه مردم ایران، حاوی نكات بسیار عمیق تر و ارزشمندتری از دفاع سایر مردم دنیا است كه آن را لایق عنوان «دفاع مقدس» می كند.

تاثیر شگرف فرهنگ پربار شهادت در گستره جهان بینی اسلام ناب محمدی (ص) از جلوه های ممتاز برخوردار است. فرایند این تاثیر در حوزه های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، نظامی و اقتصادی قابل مشاهده است. یافته ها و دستاوردهای تاریخی از صدر اسلام تاكنون، بیانگر این واقعیت شگرف است كه فرهنگ شهادت طلبی به عنوان كارآمدترین و موثرترین عنصر در پیشبرد اهداف و حفظ ارزشها و مقابله با دشمنان اسلام مطرح بوده است.

نه تنها دیروز، امروز نیز فرهنگ "شهادت" است که لرزه بر اندام دشمنان می افکند، و آن‏ها را از نفوذ در دژهای اسلام مأیوس می کند.

بنابراین برماست كه در پاسداشت این پیام و دستاورد بی بدیل كه چون ودیعه ای گران بها و ارزشمند نزد مردم به امانت سپرده شده است بکوشیم تا بتوانیم آن را به نسل های بعدی واگذار کنیم.

دوم) جریان تقابل حق و باطل جریانی ازلی و ابدی است و جهان هیچ گاه از این دو جنبه خالی نبوده و نخواهد بود، طبیعتاً بقای جبهه حق، به خصوص اندیشه ای كه بخواهد در عالم فراگیر شود و عرصه را بر زورمندان و قدرتمندان تنگ کند، حق مظلومان و مستضعفان را از ستمگران و مستكبران بگیرد، نیازمند راه های مختلف و مناسبی است كه به یقین ترویج فرهنگ ایثار و شهادت یكی از مهمترین راه ها و عوامل پیروزی در این رویارویی است.

از جایی كه دشمن به خوبی این رمز پیروزی را شناسایی كرده  است، در طول تاریخ همواره تلاش كرده، تا مردم را از فرهنگ شهادت جدا کند. تخریب ها، شبهات و پرسش های گوناگون دینی و اعتقادی که با وجود شبكه های گسترده ارتباطی مثل:ماهواره،اینترنت و...به سرعت در سراسر جهان گسترش یافته، از جمله شیوه های دقیق و برنامه ریزی شده است. در چنین مقاطع حساسی است كه حضور فعالانه هنرمندانی كه از آرمان ها و آرزوهای یك ملت شجاع آنچنان كه شایسته و بایسته است، دفاع كند به شدت احساس می شود.
این در حالی است كه سینمای دفاع مقدس در كشور ما با وجود ادعای پشتوانه های عظیم معنوی و الهی، آثاری تولید می شود كه نه تنها در آنها از آن همه حماسه و شكوه سخنی به میان نمی آید بلكه گاه تحت عنوان مخالفت با جنگ آن دلاورمردان عرصه نبرد به جرم دفاع از میهن و آرمان هایشان به پای میز محاكمه نیز كشیده می شوند.

سینمای ما نیازی مبرم به بازنگری و رویكرد دوباره به دفاع مقدس دارد. برخی كارگردان ها یا به خوبی مفهوم جنگ را درك نكرده و در این زمینه دچار كج فهمی شده اند و یا با اغراض و نیات خاصی كه همانا تحریف واقعیات است پا به عرصه سینمای كشور گذاشته اند.

همانطور که رهبر معظم انقلاب اسلامی باتوجه به برخی كج فهمی ها و كم كاری ها در عرصه دفاع مقدس می فرمایند:

«امروز ما می بینیم وقتی كه راجع به دفاع مقدس و جنگ هشت ساله و این عظمت مطلقی كه ملت ایران آفرید، صحبت می شود بعضی از آثار در گوشه و كنار پیدا می شود كه نه فقط عظمت را نمی بینند؛ می گردند یك نقطه ضعفی، یا واقعی، یا حتی پنداری، پیدا می كنند و آن را مورد مداقه قرار می دهند! هدف از این كارها چیست؟ چرا باید ما این فرآورده عظیم ملت ایران را ندیده بگیریم؟! این خدمت به ملت ایران است كه در تهاجمی كه به مرزهای او، به شخصیت او، به عزت او، به تاریخ او، به هویت ملی او شده است- این گونه مردانه ایستاده و این طور شجاعانه دفاع كرده- ما بیاییم آن را زیر سؤال ببریم؛ آن هم با زبان هنر؟! این كارها را می كنند. اینها به نظر من تصادفی هم نیست؛ یعنی نمی شود گفت حالا یك هنرمند به این فكر افتاده كه می شود این گونه عمل كرد؛ نه. به نظر من غیرعادی می آید. البته تقصیر از مسئولان و سردمداران مسائل هنری و فرهنگی كشور است؛ آنها هم باید سازماندهی كنند؛ باید كار كنند.»
آری باید بپذیریم كه سینمای ما نیازی مبرم به بازنگری و رویكرد دوباره به دفاع مقدس دارد.

سوم) در برخی آثار نیز معرفی شهدا کاملا کلیشه ای است و تا زمانی که روند معرفی شهدا به صورتی خارج از بستر اجتماعی باشد و شهدا  از آسمان نزول کرده و برای مردم قابل لمس نباشد فاصله مردم و شهدا روزبه روز افزایش می یابد حتی می‌توان گفت عدم ترویج یك مفهوم مقدس و متعالی بهتر از آن است كه به شكل نامناسب ترویج شود. تاكید بر چنین نگاهی در سینما معضلات و مشكلات خاص خود را همراه دارد به این معنا كه مخاطب به خصوص نسل جوان جامعه كه آینده سازان نظام به شمار می روند با باور این مطلب که دسترسی به شهدا امری امکان ناپذیر است.  دستاوردی جز دل زدگی از دفاع و مرگ انگیزه ها عاید شان نمی شود و بی شك این امر فاصله ی جوانها با شهدا را سست و گسستنی می کند.

برماست که نگذاریم كه صاعقه های «ابتذال» و «خودگریزی» خرمن «باور» و «اعتقاد» ما را بسوزاند. مام وطن، پا گرفته از خون كبوتران حرم عشق است و «كبوتران حرم عشق» پا گرفته از غیرت فرزندان وطن، و غیرت فرزندان وطن، یادگار پرتوهای تابان انوار هدایت احمد (ص) و علی (ع) و حسین (ع) است كه در روزگاری نه چندان دور از پای درخت انقلاب، به معراج خون بال گشودند و جاده های «ایثار» را ستاره باران كردند.
    و حال بر ماست كه به حرمت بدن‌های پاره پاره پرستوهامان، و به حرمت دست های قلم شده عباس گونه آنها و به خاطر چشم‌های همیشه منتظر مادرانمان و به حرمت انتظار پدرانمان مگذاریم كه یوسف‌های این وطن از یادها بروند و دست‌های آلوده شهدای ما را از ما بگیرند...